نسیم دهقائد

موشک اسکندر موشکی یک مرحله ای و کوتاه برد است و موتور محرک آن با سوخت جامد کار می کند. این موشک از پشت کامیون های چهارمحوری پرتاب می شود. هریک از این کامیون ها توانایی حمل دو فروند موشک را دارد. سامانه موشکی اسکندر دارای کامیون های دیگری از جمله کامیون ویژه بارگذاری مجدد موشک در سکوهاست و هریک از این کامیون ها نیز دو موشک را حمل می کنند. این سامانه دارای خودروهای کنترل آتش داده پردازی و تعمیر و نگهداری نیز می باشد. موشک اسکندر مجهز به سیستم کنترل پرواز درونی است و کلاهک آن سیستم هدایت اپتیکی مستقل دارد. این سیستم به کنترل کنندگان پرواز امکان می دهد مسیر پرواز موشک را تنظیم کنند. پاره ای از ویژگی های سامانه موشکی اسکندر عبارتند از : 
ـ برد پروازی : ۲۸۰ ـ۵۰ کیلومتر (این برد برای نوع اسکندر ـ ام نزدیک به ۵۰۰ کیلومتر است ); 
ـ وزن موشک هنگام پرواز : ۳۸۰۰ کیلوگرم ; 
ـ وزن سکوی پرتاب : ۴۰۰۰۰ کیلوگرم ; 
ـ تعداد پرسنل پرتاب کننده : ۳ نفر .

سامانه موشکی اسکندر در سال ۱۳۸۳ برای ورود به خدمت در ارتش روسیه در نظر گرفته شد و استقرار آن در سال ۱۳۸۴ جنبه عملیاتی به خود گرفت . گفته می شود سامانه موشک تاکتیکی اسکندر پیشرفته ترین موشک سطح به سطح موجود در می باشد SS -۱۲ است . موشک اسکندر نوع پیشرفته تر موشک توچکا یا SS -۶۲ جهان است . عنوان این سامانه در دسته بندی ناتو که پیش تر به طور گسترده ای در جنگ دوم چچن و همچنین درگیری روسیه و گرجستان مورد استفاده قرار گرفت . ماموریت MLRS متعارف و معمول این سامانه شامل هدف قرار دادن سامانه های پشتیبانی آتش دشمن نظیر : راکت انداز چند لول توپخانه دوربرد سامانه های پدافند موشکی پایگاه های هوایی سامانه های فرماندهی کنترل و ارتباطات و همچنین تاسیسات زیرساختی می باشد. 
موشک اسکندر می تواند کلاهک های خوشه ای و یا نفوذکننده در استحکامات (سنگرشکن ) نیز سوار کند. گفته می شود کلاهک ترموباریک (مکنده اکسیژن ) نیز از جمله کلاهک هایی است که می تواند سوار این موشک شود. این کلاهک ها با مکیدن اکسیژن هوا سربازان و افراد را دچار مشکل تنفس می کنند. این موشک قادر به حمل کلاهک هسته ای نیز می باشد. 
موشک اسکندر قابلیت مانور بسیار بالایی دارد که همین توانایی باعث می شود امکان کشف موشک توسط رادارهای پدافند ضدموشک دشمن کاهش یابد و به بهینه سازی مسیر تعیین شده در اطلاعات پروازی سیستم ناوبری داخلی موشک کمک می کند. در بدنه موشک اسکندر از ترکیب ویژه ای استفاده شده است که کشف آن را توسط رادار مشکل می کند. از سکوهای نیز استفاده کرد که می تواند در مسیری دور از چشم R -۰۰۵ پرتاب موشک اسکندر می توان برای پرتاب موشک کروز از نوع رادار پرواز کرده و با دقت بسیار بالا (با حداکثر سه متر نوسان ) به هدف اصابت کند. 
اینکه موضوع استقرار موشک های اسکندر در غرب روسیه یا خاک کشور بلاروس صرفا " تهدیدی بدون پشتوانه علیه برنامه پدافند ضدموشک آمریکا در اروپاست یا تصمیمی جدی و محکم امر قابل تعمقی در میان تحلیلگران است . 
منتقدان به این پرسش که آیا روسیه می تواند تا سال ۱۳۹۴ به تعداد کافی موشک اسکندر ـ ام برای تجهیز پنج گردان توپخانه موشکی تولید کند به دیده تردید می نگرند; با این وجود حاضر نیستند این تهدید را نادیده بگیرند. ادعاها در مورد برد موشک اسکندر تا حدودی گمراه کننده است . اگر برد ۱۸۰ مایل (۲۸۰ کیلومتر) درست باشد این موشک ها کارایی چندانی برای هدف قرار دادن محل های استقرار موشک های رهگیر پدافند ضدموشک مستقر در لهستان حداقل از خاک بلاروس را نخواهند داشت و رسیدن این موشک ها به جمهوری چک که محل استقرار رادار باند ایکس خواهد بود حتی از کالنینگراد بعید به نظر می رسد . ولی ظاهرا " برد موشک اسکندر ـ ام تا حدود ۵۰۰ کیلومتر (۳۱۰ مایل ) است و این برد برای هدف قرار دادن تاسیسات فوق کافی خواهد بود.

با وجود این عبور برد موشک تاکتیکی از مرز ۵۰۰ کیلومتر آن را در رده موشک های میان برد قرار می دهد و استقرار چنین ) خواهد بود که در این صورت ممکن است آمریکا را وادار به INF موشکی مغایر با معاهده نیروهای هسته ای میان برد ( تجدیدنظر و احیای برنامه سامانه های میان برد پرشینگ موشک های دریاپایه کروز و تسلیحات میان برد دیگر و استقرار مجدد آنها در اروپا نماید . لازم به ذکر است معاهده نیروهای هسته ای میان برد که در ۱۳۶۶ به امضای سران آمریکا و اتحاد شوروی سابق رسید امروزه تامین منافع امنیتی فدراسیون روسیه را با دشواری های زیاد مواجه ساخته است و به کارگیری موشک اسکندر می تواند تا حد زیادی از نگرانی های امنیتی روسیه در قبال تهدیدات ناتو بکاهد. با این وجود از آنجایی که معاهده ای کلیدی در بحث خلع سلاح هسته ای به شمار می رود خدشه دار شدن این معاهده می تواند بر روابط INF معاهده امنیتی آمریکا و روسیه اثر منفی بگذارد. 
بعد از آغاز به کار دولت  ایالات متحده واز آنجا که باراک اوباما برای بحران اقتصادی فعلی در جهان جنگ در  افغانستان اولویت بیشتری قائل است نشانه ای ازتعدیل مواضع آمریکا نسبت به برنامه پدافند موشکی در اروپا بروز کرده است و ممکن است این کشور موضع ملایم تری نسبت به دولت بوش در مورد سپر موشکی اتخاذ کرده و برای آن اولویت کمتری قائل شود. در این صورت روسیه نیز احتمالا از تصمیم خود برای استقرار موشک های اسکندر عدول خواهد نمود. 
استقرار پدافند موشکی ایالات متحده در اروپا به بهانه دفاع از اروپا و خاک آمریکا در برابر حملات احتمالی موشکی از جانب کشورهای موسوم به محور شرارت یکی از بزرگترین چالش ها در روابط دولت ایالات متحده با فدراسیون روسیه می باشد. 

مسکو اعلام کرده است در صورت استقرار سامانه پدافند موشکی آمریکا در جمهوری چک و لهستان در نظر دارد موشک های کوتاه برد بالستیک اسکندر را در استان کالنینگراد (بخش جدا از خاک روسیه واقع در کرانه دریای بالتیک و بین لهستان و بلاروس ) مستقر نماید 
پس از روی کار آمدن دولت جدید آمریکا به ریاست باراک اوباما نشانه هایی از تعدیل مواضع آمریکا نسبت به برنامه پدافند موشکی در اروپا بروز کرده است که در این صورت روسیه نیز احتمالا از تصمیم خود برای استقرار موشک های اسکندر عدول خواهد نمود .

     تنظیم کننده     محمد ذاکری برازجانی